Welzijn op het werk is belangrijker dan ooit. Tips om medewerkers juist nu gelukkig en betrokken te houden

Het zijn ongekende tijden voor werkgevers en werknemers. Er heerst veel onzekerheid over de gevolgen van COVID-19. Hoe lang zal de pandemie duren en wat is de impact op de economie op de lange termijn? En, minstens zo belangrijk, hoe zit het met zaken als welzijn, geluk en gezondheid? Welke invloed heeft de situatie op deze aspecten?

Volgens de Belgische econoom Jan-Emmanuel De Neve is aandacht voor welzijn – en alle zaken die daaraan bijdragen –  in deze tijden misschien wel belangrijker dan ooit. “Het enige dat de negatieve gevolgen op het terrein van economie en gezondheid nog enigszins kan verzachten is de kracht van onze sociale netwerken en onze onderlinge verbondenheid”, betoogt hij.

Het belang van welzijn op het werk

Professor De Neve is directeur van het Wellbeing Research Centre van de Amerikaanse University of Oxford en co-redacteur van het United Nations’ World Happiness Report. We vroegen hem waarom welzijn op het werk zo belangrijk is in tijden van crisis. En wat werkgevers kunnen doen om dit te bevorderen. 

Professor Jan-Emmanuel De Neve | Geassocieerd Hoogleraar Economie en Directeur van het Wellbeing Research Centre van de Amerikaanse University of Oxford 

Sociale betrokkenheid is essentieel 

Wat verstaan we eigenlijk onder ‘welzijn’? “Ten diepste gaat welzijn om ‘hoe het gaat’. Met jezelf, met je omgeving en welk gevoel dit jouw geeft”, legt De Neve uit.

Dat klinkt misschien eenvoudig, maar als je kijkt naar de context van de werkvloer, dan zijn vele factoren van invloed  op het begrip welzijn. Denk bijvoorbeeld aan gezondheid, sociale cohesie, betrokkenheid, salaris, beloning, werkplezier en voldoening. Het blijkt dat deze factoren ook in tijden van crisis belangrijk blijven, hoewel de prioriteiten verschuiven. Waar zouden werkgevers zich op dit moment op moeten richten?

Verbondenheid, waardering, inclusie  

Uit onderzoek blijkt dat medewerkers die een grote mate van welzijn op het werk ervaren beter presteren, minder vaak ziek zijn, minder snel ontslag nemen en een grotere bijdrage leveren aan groepsinspanningen en het teamgevoel. 

De Neve gelooft dat in deze periode van COVID-19 verbondenheid, waardering en inclusie de drie belangrijkste drijfveren zijn voor het welzijn van medewerkers. Deze, in de basis sociale, factoren dragen ertoe bij dat medewerkers in onzekere tijden vertrouwen houden in de toekomst. Ze zorgen ervoor dat mensen zich minder angstig voelen en minder geneigd zijn tot doemdenken.

Sociale veerkracht

“Onderzoek naar traumatische gebeurtenissen als kernrampen of tsunami’s doen vermoeden dat gemeenschappen met hechte sociale banden en een sterk sociaal kapitaal beter omgaan met de beproevingen”, aldus De Neve.

In wezen is een bedrijf natuurlijk net zo goed een gemeenschap en als zodanig weer onderdeel van een groter geheel. Wat betekent dat in de praktijk? Ook in deze periode waarin het coronavirus rondwaart, kunnen werkgevers het welzijn van hun medewerkers stimuleren door aandacht te besteden aan verbondenheid, waardering en inclusie. 

Focus op transparantie, openheid en saamhorigheid

Ineens werkt een groot deel van de Nederlanders vanuit huis. Dat brengt de nodige uitdagingen en vaak ook stress met zich mee. Thuis een geschikte werkplek creëren, wennen aan nieuwe digitale technieken, communiceren op afstand, een nieuwe balans vinden tussen werk en privé. Het vergt nogal wat van werknemers. Om nog maar niet te spreken van de extra verantwoordelijkheden van werkende ouders met jonge kinderen. Deze situatie vraagt om flexibiliteit van alle partijen. 

Vertrouwen en verbinding

De Neve geeft werkgevers de tip om zich actief betrokken te tonen bij medewerkers. Laat hen weten dat je met hen meeleeft. Vertel dat je met elkaar voor een grote uitdaging staat en dat je begrijpt dat dit niet alleen voor de organisatie, maar ook voor iedereen persoonlijk lastige tijden zijn. Onderken dat de situatie bij velen stress en onrust oplevert en dat van iedereen veel gevraagd wordt. 

Breng een boodschap van vertrouwen en verbondenheid. Samen sta je sterk. Steun elkaar en heb oog voor de ander. Draag deze waarden als werkgever uit in woord en daad. Daardoor verstevig je de onderlinge banden en bouw je aan sociale cohesie in deze lastige tijden zodat je samen sterker uit de crisis komt.

Flexibiliteit

Ouders met jonge kinderen moeten hun werkschema’s op elkaar afstemmen, zodat zij hun eigen werk kunnen combineren met zorg voor de kinderen en huiswerkbegeleiding. Wees je als werkgever bewust van de spagaat waarin veel medewerkers zich momenteel bevinden. Geef hen zoveel mogelijk ruimte om hun werktijden flexibel in te richten. Bedrijven die hiervoor openstaan, ondervinden “minder verstoring in de dagelijkse werkzaamheden”, aldus de Neve. 

De Neve roept werkgevers op te onderzoeken hoe zij hun medewerkers meer flexibiliteit kunnen bieden. Een gevoel van vrijheid en autonomie vergroot immers het gevoel van welzijn van de werknemers. En dat biedt ook voor werkgevers vele voordelen, niet alleen op het gebied van omzet en productiviteit, maar ook voor wat betreft recruitment en employer branding

Betrokkenheid

Iets anders dat De Neve benadrukt, is dat werkgevers zich er bewust van moeten zijn dat deze COVID-19 pandemie voor medewerkers extra lastig is, omdat zij zich vaak minder ‘aangehaakt’ voelen. “Als er geen fysiek kantoor meer is, is het voor het management extra belangrijk om in te zetten op transparantie en openheid over de strategie en de toekomst van de organisatie”, aldus De Neve. Dit helpt om onzekerheden weg te nemen en geeft medewerkers een gevoel van controle. 

Samen optrekken

Een goede tip is om regelmatig virtuele team meetings of zelfs bedrijfsbrede Q&A sessies te organiseren waarin zaken worden toegelicht en belangrijke vragen worden beantwoord. Regelmatige, transparante en eenduidige communicatie neemt veel onrust weg en zorgt ervoor dat iedereen op de hoogte is en betrokken blijft. Bovendien bevordert deze aanpak het gevoel van verbondenheid en de bereidheid ‘samen de schouders eronder te zetten’. 

De impact van werkloosheid op welzijn

“Als mensen hun baan verliezen, neemt hun gevoel van welzijn met 20% af en dat komt lang niet alleen door het verlies van inkomen”, zegt De Neve.

Zijn onderzoek toont aan dat baanverlies naast financiële impact ook negatieve effecten heeft op sociaal vlak. Je kunt hierbij denken aan verminderd zelfvertrouwen, een negatief zelfbeeld, verlies van identiteit, verminderde sociale contacten en het wegvallen van vaste structuren. Je ziet zelfs dat de negatieve emotionele en psychologische effecten van werkloosheid zelfs doorwerken nadát iemand weer een nieuwe baan heeft gevonden.

Dat is een belangrijke reden waarom het gevoel van welzijn heel kwetsbaar is in tijden van economische crisis. “In het algemeen blijken mensen twee keer zo gevoelig te zijn voor economisch verlies als voor economische meevallers”, aldus De Neve.

Wat kunnen werkgevers doen? 

De Neve benadrukt dat de coronacrisis anders is dan een typische recessie. “We staan momenteel op economisch gebied vrijwel volledig stil. Hopelijk kunnen werkgevers en werknemers samen de storm weerstaan en kunnen we na een aantal maanden weer voorzichtig opstarten”, zegt hij. 

Sommige branches worden zwaarder getroffen dan anderen door deze veranderde situatie. De Neve moedigt werkgevers aan creatieve oplossingen te zoeken om ontslagen te voorkomen. Overheid en gemeenten hebben een ruim pakket aan maatregelen afgekondigd om het bedrijfsleven zoveel mogelijk te steunen in deze ongekend zware tijden, bijvoorbeeld in de vorm van een financiële tegemoetkoming en de NOW-regeling

Toekomstscenario’s uitwerken

Er wordt veel gespeculeerd over de toekomst en het mogelijk ontstaan van een ‘nieuwe werkelijkheid’. Maar ja, niemand kan voorspellen hoe lang deze situatie zal duren en wat de uitkomst zal zijn. 

“Toch is het voor ondernemers belangrijk nu al verschillende scenario’s voor de toekomst uit te werken en de dialoog aan te gaan”, zegt De Neve. “Maak een inventarisatie van de verschillende opties en wat de gevolgen zijn voor de werkzaamheden en de verwachtingen als medewerkers weer terugkeren naar hun werkplek.”  

Nieuwe werkelijkheid

Het zou best wel eens kunnen dat een toename van flexibiliteit en remote werken ook na de coronacrisis door werkgevers en werknemers omarmd zal worden. We zien nu immers hoe het in de praktijk werkt. “De voorzieningen zijn ingericht, mensen zijn min of meer gewend en ze ervaren de voordelen,” zegt hij. “Het zal na de coronacrisis voor managers een stuk moeilijker zijn om vol te houden dat iedereen van 9 tot 5 op kantoor moet zijn. We hebben immers met elkaar ondervonden dat thuiswerken in veel situaties heel goed werkt.” 

Er zijn veel moderne technologische toepassingen die de fysieke communicatie momenten zo goed mogelijk kunnen nabootsen. Met vaste regelmaat videobellen en wekelijks virtuele team-meetings met beeld bevorderen de betrokkenheid en het gevoel van saamhorigheid. 

Overigens werkt dit volgens De Neve in het algemeen het best als teams al gewend waren om veel te overleggen en samen te werken. “Mensen kennen elkaar in dat geval beter, ze weten hoe ze met elkaar moeten communiceren en ze kennen elkaars lichaamstaal. Voor hen is de overgang naar remote werken minder groot dan voor teams die dit voorheen minder deden.”

Welzijn is juist nu belangrijker dan ooit

Natuurlijk is het voor werkgevers altijd belangrijk om oog te hebben voor het welzijn van hun medewerkers. Niet alleen vanuit menselijk oogpunt, maar ook in bedrijfseconomisch opzicht. Onderzoek van De Neve wijst uit dat medewerkers tot 20% productiever zijn als ze zich gelukkiger voelen – iets wat alleen maar belangrijker is in tijden van crisis. 

Juist in deze situatie zijn verbondenheid en flexibiliteit van essentieel belang voor medewerkers. Werkgevers die hierop inzetten, zullen hier op alle fronten de vruchten van plukken. Op korte en op lange termijn. De Neve is ervan overtuigd dat ook na de crisis remote werken en een grotere arbeidsflexibiliteit zullen worden omarmd door werkgevers en werknemers.

Schenk je medewerkers de aandacht die ze verdienen, ook als ze op afstand werken. Betrek hen bij de inspanningen die je levert om deze crisis het hoofd te bieden. Communiceer regelmatig, eenduidig en transparant. Bied medewerkers zoveel mogelijk autonomie en flexibiliteit zodat zij een goede balans kunnen creëren tussen werk en privé. En vooral: wees creatief!

Samen staan we sterk. Als we nu de juiste stappen nemen, hebben we de grootste kans deze storm het hoofd te bieden en bereiden we ons optimaal voor op de toekomst. Heel veel sterkte!