Emotionele intelligentie op het werk. Wat is het en hoe kan het je helpen in de huidige situatie?

Recruiter using technology to find candidates

Voel jij je af en toe emotioneel uitgeput? Dan ben je niet de enige! We worstelen met elkaar nog steeds met de COVID-19 pandemie. We zoeken onze weg in de economische onzekerheid, houden zo goed mogelijk rekening met de richtlijnen en verwerken de traumatische gebeurtenissen waarmee onze samenleving werd geconfronteerd. In een tijd als deze is het begrijpelijk dat je je soms angstig en vermoeid voelt.

Iedereen ervaart deze coronaperiode op zijn eigen manier

Verandering en onrust zorgen voor stress, waardoor we meer druk voelen dan gewoonlijk. We zijn niet alleen bezig met onze eigen zorgen, maar moeten ook rekening houden met bijzondere omstandigheden bij collega’s. En we hebben lang niet altijd volledig zicht op de persoonlijke uitdagingen waar zij voor staan.

Naast de reguliere verantwoordelijkheden van werk en gezin, hebben veel mensen te maken met werkloze partners, of de zorg voor jonge kinderen, ouderen of zieke familieleden. Anderen gaan gebukt onder gevoelens van eenzaamheid en isolement. Veel medewerkers met vitale beroepen en anderen die binnenkort weer zullen terugkeren naar hun eigen werkplek maken zich zorgen over hun veiligheid, gezondheid en welzijn. Sommigen van hen hebben zelfs te maken met de chronische stress, angst en bezorgdheid.

We ervaren de crisis allemaal op onze eigen manier. En dat is precies waarom emotionele intelligentie (EI) zo belangrijk is. Als je met andere mensen samenleeft en samenwerkt, is het immers cruciaal dat je weet hoe je je eigen emoties kunt beheersen en hoe je kunt omgaan met de emoties van anderen.

Wat is Emotionele Intelligentie?

Je hebt vast wel eens van de term Emotionele Intelligentie (EI) gehoord. Maar wat is het nou precies? De term is geïntroduceerd door psycholoog en bestseller auteur Daniel Goleman. In zijn boek ‘Emotionele Intelligentie, emoties als sleutel tot succes’ betoogt Goleman dat EI belangrijker is dan IQ’. Hij definieert EI als ‘het vermogen om emoties van jezelf te herkennen, begrijpen en beheersen, en emoties van anderen te herkennen, begrijpen en beïnvloeden.’

Hij visualiseert Emotionele Intelligentie als volgt:

Visualisatie van emotionele intelligentie

Laten we de verschillende kwadranten eens onder de loep nemen en onderzoeken hoe we EI in deze bijzondere tijden in de praktijk kunnen toepassen in de werkomgeving.

Wees je bewust van je eigen waarden en emoties

Het eerste kwadrant van EI is zelfbewustzijn. Dit houdt in dat je je emoties en hun impact herkent en je eigen sterke en zwakke punten kent. Met de toegenomen stress die we op dit moment ervaren, is het nog belangrijker om regelmatig even stil te staan bij jezelf.

Gebruik dit moment van zelfreflectie niet alleen om eerlijk te zijn over hoe je je voelt en hoe het met je gaat, maar ook om na te denken over je belangrijkste waarden. Wat vind jij belangrijk in het leven en besteed je hieraan genoeg aandacht? Wat wil je veranderen? Waar ben je dankbaar voor?

Zelfs als je deze oefening eerder hebt gedaan, kan een crisis een unieke kans bieden om opnieuw te evalueren wat belangrijk voor je is. Denk na over je kernwaarden. Zijn ze nog hetzelfde als vroeger? Welke resoneren het meest op dit moment? Schrijf je belangrijkste waarden en drijfveren op. Wordt het je allemaal even teveel? Dan helpen jouw persoonlijke waarden om weer even bij je kern te komen, richting te geven en prioriteiten te stellen in hoe je jouw tijd en energie besteedt.

Mindfulness helpt je om te gaan met emoties

Als je eenmaal goed inzicht hebt in je eigen gevoelens, is de volgende stap om zelf de regie te nemen en je niet door je emoties te laten meeslepen. Zelfmanagement, het tweede kwadrant van EI, kan je versterken door te oefenen constructief om te gaan met sterke emotionele triggers.

Denk bijvoorbeeld aan een tijd waarin je een heftige emotie hebt ervaren – misschien die keer dat je keiharde kritiek kreeg van een collega waardoor je je boos en gekwetst voelde. In dat geval helpt het om niet direct te reageren, bijvoorbeeld door de tegenaanval in te zetten of je terug te trekken. Neem de tijd voordat je reageert. Sta stil bij je gevoelens en onderzoek wat het met je doet. Het simpelweg herkennen en erkennen van de emotie brengt je in het huidige moment en helpt je al om het te verwerken.

Als je eenmaal de emotie hebt geïdentificeerd, haal dan een paar keer diep adem. Dit brengt rust in je hoofd en in je lijf en helpt je om te resetten. Hierna kun je met een heldere geest je opties de revue laten passeren en besluiten wat de beste manier is om te reageren. Het klinkt zo simpel, maar we weten allemaal hoe lastig het is om zelfbeheersing te tonen als je te maken krijgt met sterke emotionele reacties. Zeker in deze uitdagende tijden, waarin we te maken hebben met ongekende uitdagingen.

Blijf in contact met je team – en praat niet alleen over het werk

“Hoe gaat het met je? Wat houdt je bezig? Hoe kan ik helpen?” Het derde kwadrant van EI, sociaal bewustzijn, heeft betrekking op je relaties met anderen en je vermogen om empathie te hebben voor de behoeften en gevoelens van anderen. Door dit soort vragen oprecht te stellen en door te vragen, leer je de mensen om je heen beter kennen. Je krijgt inzicht in hun belevingswereld, wat je helpt de wereld te zien vanuit verschillende perspectieven. Dit helpt je een hechtere band op te bouwen met je collega’s en een situatie te creëren waarin je elkaar steunt en stimuleert.

Nu velen van ons nog op afstand werken, moeten we manieren vinden om effectief met  onze teams te communiceren. Zorg dat je naast team-meetings, jouw collega’s ook één-op-één spreekt. Toon belangstelling, vraag hoe ze zich voelen, waar ze ondersteuning kunnen gebruiken – en luister echt naar hun antwoorden. Gebruik (virtuele) hulpmiddelen om teamleden aan te moedigen om contact met elkaar te houden, een gevoel van saamhorigheid te creëren en te bouwen aan een sterk team. Collega’s die elkaar beter kennen, hebben meer voor elkaar over en begrijpen elkaar beter.

Wees empathisch, vooral als er een conflict is

Het vierde kwadrant, sociale interactie, verwijst naar jouw vermogen om met anderen om te gaan en bij hen gewenste reacties op te roepen. Bijvoorbeeld door hen te stimuleren mee te werken aan veranderingen of door effectief om te gaan met conflicten. In stressvolle tijden liggen misverstanden en conflicten eerder op de loer. De kans is groot dat emoties hoog oplopen en de situatie volledig escaleert. Het vergt oefening om ook in lastige omstandigheden het hoofd koel te houden.

Herkenbaar? Denk eens aan die keer je sterk onder druk stond. Misschien toen je een harde deadline moest halen en een teamlid zijn werk niet op tijd af had waardoor het project volledig in de soep liep. Hoe reageerde je op dat moment? Impulsief? Defensief? Misschien zelfs agressief? Hoe pakte dat uit? Wat had er beter gekund?

Wellicht was het slim geweest als je even de tijd had genomen om diep adem te halen, goed bij jezelf te rade te gaan en vervolgens een open en eerlijk gesprek te voeren met je collega. Wat was er aan de hand? Hierdoor had je in elk geval de spanning uit de lucht gehaald en wellicht een conflict kunnen voorkomen. Door met een open houding de interactie aan te gaan, kun je op een productieve manier met elkaar communiceren. Dit levert waardevolle inzichten en praktische actiepunten voor de toekomst op.

Conclusie

De pandemie heeft voor ons allemaal zo zijn eigen uitdagingen. We ervaren allemaal een zekere vorm van druk en moeten ons allemaal aanpassen aan de veranderde omstandigheden. Ook als we straks weer geleidelijk terugkeren naar de werkvloer, heeft dat de nodige impact op ons gevoel van veiligheid en welbevinden. Wat de situatie ook is, empathie helpt om een cultuur van veiligheid en vertrouwen te scheppen en samen te bouwen aan sterkere teams. En zo vergroot je met elkaar de Emotionele Intelligentie op de werkplek.

COVID-19 blogs